Gdzie szukać minerałów na Dolnym Śląsku z dziećmi? Najlepsze miejsca i warsztaty
Gdzie szukać minerałów na Dolnym Śląsku? Albo raczej – gdzie znaleźć minerały podczas rodzinnej wycieczki? Oto lista miejsc, które będą dla Ciebie inspiracją na kilka najciekawszych geologicznych wycieczek na Dolnym Śląsku, na które warto zabrać dzieci.
Dolny Śląsk jest pod tym względem wyjątkowy. Różnorodność geologiczna regionu sprawia, że można tu poznawać bardzo różne skały i minerały, a co najważniejsze – są miejsca, w których da się zrobić to mądrze, legalnie, bezpiecznie i pod okiem osób, które potrafią wytłumaczyć, czego właściwie szukamy.
Jeśli zastanawiacie się, gdzie szukać minerałów na Dolnym Śląsku z dziećmi, poniżej zebrałam miejsca, od których zaczęłabym taką rodzinną przygodę.
Jak i gdzie zacząć geologiczną przygodę na Dolnym Śląsku?
Poszukiwanie minerałów ma pewną pułapkę: początkujący często po prostu nie wiedzą, co jest ciekawe i czego mają szukać. W muzeum oglądamy wypolerowane eksponaty, a takie przecież nie będą czekały na nas w terenie. Musimy przygotować się na brudne ręce i ubrania, niespodzianki, okrzyki radości, a często i jęki zawodu. Pierwszą wyprawę warto odbyć z geologiem, a także zacząć od miejsc, w których można poznać najważniejsze skały i minerały regionu.
1. Dobków – Sudecka Zagroda Edukacyjna
Na początek często polecam moim Czytelnikom Sudecką Zagrodę Edukacyjną w Dobkowie, w samym sercu Krainy Wygasłych Wulkanów. To dobre miejsce, żeby zrozumieć, dlaczego akurat ta część Dolnego Śląska jest tak interesująca pod względem geologicznym. Można tu poznać procesy, które przez miliony lat kształtowały region, zobaczyć skały i minerały Sudetów oraz dowiedzieć się, jak odczytywać krajobraz pod kątem jego geologicznej przeszłości.
Sudecką Zagrodę możemy zwiedzać samodzielnie – z audioprzewodnikiem, lub zapisać się na oprowadzanie z przewodnikiem. Spędzimy tu dobrą godzinę – jest dużo interaktywnych stanowisk, zagadek, symulator trzęsienia ziemi, wnętrza wulkanów.
Warto przy okazji zaopatrzyć się w Paszport Odkrywcy Krainy Wygasłych Wulkanów, który będzie miniprzewodnikiem do odkrywania geoparku. To tutaj można też zapisać się na warsztaty geologiczne odbywające się w nieodległej Lubiechowej i w Nowym Kościele.
2. Lubiechowa – warsztaty geologiczne w kamieniołomie
Kolejnym krokiem będzie wyjście w teren. Lubiechowa to jedno z najlepszych miejsc, gdzie szukać minerałów na Dolnym Śląsku. Organizowane są tu warsztaty geologiczne w kamieniołomie, podczas których uczestnicy pod okiem geologa uczą się rozpoznawać interesujące skały i minerały, a następnie samodzielnie szukają okazów. To jedna z tych aktywności, w które dzieci bardzo szybko się wciągają. Zresztą nie tylko dzieci.
Warsztaty prowadzi geolog – Marcin Jaśkiewicz, a zapisać się możecie przeglądając kalendarz z terminami Paszportu Odkrywcy Krainy Wygasłych Wulkanów, lub na stronie warsztatygeologiczne.pl
Warsztaty trwają kilka godzin. Zabierzcie ubranie, które może się pobrudzić lub podrzeć. Otrzymujemy młotki, okulary, rękawice. Najpierw trzeba nauczyć się szukać, później wybrać obiecujący fragment skały, a na końcu sprawdzić, czy rzeczywiście znaleźliśmy coś ciekawego. Te obiecujące okazy zabieramy do pracowni geologicznej w Dobkowie. Tam zostaną przecięte, a jeśli rzeczywiście kryją coś ciekawego, będziecie je samodzielnie szlifować i polerować. To są te momenty, na które czekacie 😉
3. Nowy Kościół – poszukiwanie agatów
Poszukiwanie agatów w Nowym Kościele to wycieczka z geologiem na pola, gdzie mamy dużą szansę znaleźć „agatowe buły”. Tutaj też potrzebne są ubrania, których nie będzie Wam szkoda, gdy się ubrudzą błotem. Szukanie minerałów to nie jest czysta zabawa.
Wycieczki prowadzi geolog Piotr Sarul z Nowego Kościoła. To jedna z najbardziej znanych postaci w polskim „agatowym świecie”. Ma niesamowitą wiedzę, warsztat, w którym przetnie Wasze okazy, a także ogromną własną kolekcję i sklep, w którym możecie kupić coś na pamiątkę. Kalendarium warsztatów Piotra Sarula również znajdziecie na stronie Paszportu Odkrywcy Krainy Wygasłych Wulkanów.
4. Wilcza Góra – wejdź do wnętrza wulkanu
W Krainie Wygasłych Wulkanów warto wybrać się również na ścieżkę edukacyjną Wilcza Góra koło Złotoryi. To unikatowe miejsce – znajdziesz się w samym środku dawnego komina wulkanicznego! Wilcza Góra, a właściwie Wilkołak (367 m n.p.m.), bo tak brzmi nazwa wzniesienia, jest widoczna z daleka. To charakterystyczny, porośnięty drzewami wypłaszczony wierzchołek o stromych zboczach.
W nieczynnym wyrobisku wytyczono bezpieczne ścieżki, po których da się przejechać nawet wózkiem (drogi szutrowe). Wyznaczono punkty widokowe na wnętrze wulkanicznego komina. Bardzo ciekawe są tablice opisujące geologię i historię miejsca – warto je przeczytać i obejrzeć rysunki przedstawiające geologiczne procesy. Powyżej wyrobiska zaprojektowano arboretum skalne, do którego pozyskano kilkutonowe okazy najważniejszych skał z dolnośląskich kamieniołomów. Możemy zobaczyć z bliska, jak wyglądają i czym się różnią rodzaje bazaltu, granitu, wapieni oraz marmurów. Jeśli wnikliwie przeczytacie wszystkie informacje na tablicach dowiecie się m.in. czym są bomby oliwinowe. Przy odrobinie cierpliwości macie szansę znaleźć niewielkie kryształki oliwinu na ścieżkach wiodących przez kamieniołom.
Więcej o tym miejscu pisałam już wcześniej, tutaj (klik).
Jeszcze więcej ciekawych miejsc z Krainy Wygasłych Wulkanów – zobacz tutaj (klik)
5. Muzeum Ziemi JUNA w Szklarskiej Porębie i Szlak Waloński
Kolejny dobry kierunek to Szklarska Poręba. W szczególności mam na myśli Muzeum Ziemi JUNA oraz Szlak Waloński.
W muzeum zobaczysz jedną z najciekawszych kolekcji minerałów w Polsce, poznasz historię walońskich poszukiwaczy skarbów i dowiesz się, dlaczego Sudety od stuleci przyciągały ludzi poszukujących minerałów. Dzieci będą mogły rozwiązać quest, czyli zwiedzić muzeum rozwiązując zagadki, a także wziąć udział w warsztatach organizowanych na miejscu. Poza tym, pracownik muzeum na pewno podpowie Wam najciekawsze geologiczne miejsca, niedaleko muzeum. Wzdłuż rzeki Kamiennej, czy na samym Szlaku Walońskim. Na pewno zajrzycie do dawnych sztolni pirytu!
6. Gdzie szukać minerałów na Dolnym Śląsku? – Kletno! – moje ulubione miejsce na geologiczną wyprawę
Jeśli miałabym wskazać jedno miejsce, gdzie szukać minerałów na Dolnym Śląsku, ale szczególnie dobre dla dzieci, to Kletno byłoby bardzo wysoko na liście – chyba na równi z Lubiechową. To miejsce nigdy mi się nie nudzi. Przyjeżdżam tu od wielu lat, prawdę powiedziawszy, od ponad dwudziestu… I tak, zawsze znajdą się ciekawe okazy!
Na początek polecam odwiedzić dawną Kopalnię Uranu i zobaczyć skały oraz minerały we wnętrzu góry. Ta kopalnia robi niesamowite wrażenie – zidentyfikowano tutaj występowanie ponad 60 minerałów! Przewodnicy organizują warsztaty na pobliskiej hałdzie, więc warto z nich skorzystać. Można też szukać na hałdzie samodzielnie, o ile oczywiście wiemy, czego. Nieco poniżej kopalni, tuż przy parkingu, gdzie zostawiamy auto by pójść do Jaskini Niedźwiedziej (też bardzo polecam – z tego macie już wycieczkę na cały długi dzień!) działa niewielkie Muzeum Ziemi. Koniecznie wstąpcie.
7. Szklary i dolnośląskie „zielone złoto”
Na koniec miejsce naprawdę wyjątkowe, i to nie tylko w skali regionu, ale także kraju i Europy! W Szklarach można zwiedzić dawną Kopalnię Niklu, Chryzoprazu i Opalu. To jedyne takie miejsce w Europie. Chryzopraz, nazywany z greckiego „zielonym złotem”, był ulubionym kamieniem szlachetnym pruskiego króla i budził zachwyt na europejskich dworach. Niestety, złoża zostały wyeksploatowane w okresie powojennym, a dawna kopalnia zniszczona.
Pozostał jednak jeden, niezwykle ciekawy korytarz, do którego można wejść i zobaczyć fascynujące, kolorowe żyły minerałów, a także spróbować szczęścia na miniwarsztatch. Na koniec zwiedzania możemy sami, w wyznaczonych miejscach, pogrzebać w skalnym rumoszu. Na pewno jeden z ponad 80 minerałów występujących w kopalni trafi do naszej kieszeni.
Co zabrać na poszukiwania minerałów?
Na pierwszą wyprawę nie potrzebujemy profesjonalnego sprzętu. Poza tym pamiętamy, że nie wolno kopać, czy rozkuwać skał – jest to nielegalne i niebezpieczne. Możemy szukać w skalnym rumoszu, nad rzekami, na ścieżkach.
Najważniejsze są podstawowa wiedza, wygodne ubranie i buty oraz cierpliwość. Butelka z wodą przydaje się nie tylko do picia – można nią delikatnie przemywać znalezione okazy, żeby lepiej zobaczyć ich kolor i strukturę. Przydatne mogą być także niewielka lupa, woreczki lub pudełka na okazy.
Jeśli wybieracie się na zorganizowane warsztaty, sprzęt potrzebny do bardziej zaawansowanych poszukiwań jest zapewniany na miejscu – okulary, młotki, rękawice.
Poszukiwanie minerałów z dziećmi – czego właściwie uczy?
Przede wszystkim uważności. Często uczy też uważności nas, dorosłych. Dzieci są uważne z natury – lubią zbierać, przyglądać się, zatrzymywać. Czy to będą kamienie, liście, szyszki, czy patyki – to wciągający świat skarbów, w który warto zagłębić się i w ten sposób chociaż trochę spowolnić pędzący czas.
Na wycieczkach geologicznych zaczynamy zauważać, że kamienie różnią się kolorem, strukturą, połyskiem i twardością. Uczymy się cierpliwości, bo przecież nie każdy fragment skały okaże się skarbem. Zaczynamy interesować się, jak powstały góry, skąd wzięły się kryształy i dlaczego dany minerał występuje właśnie tutaj. A własnoręcznie znaleziony okaz staje się jedną z najlepszych pamiątek z rodzinnej podróży.
Najważniejsze: szanujmy przyrodę – także tę nieożywioną
Na koniec rzecz najważniejsza. Poszukiwanie minerałów nie oznacza, że każdy fragment skały można odłupać i zabrać do domu. Uczulajmy dzieci na piękno i kruchość przyrody, także tej nieożywionej. Skały, minerały, odsłonięcia i dawne wyrobiska również stanowią część dziedzictwa przyrodniczego Dolnego Śląska.
- nie wchodzimy na tereny zamknięte
- nie niszczymy odsłonięć geologicznych
- nie odłupujemy skał
- nie rozkopujemy podłoża
- nie zabieramy okazów z obszarów chronionych – rezerwatów przyrody, parków narodowych
- nie schodzimy z wyznaczonych ścieżek
- w kopalniach i na udostępnionych trasach zawsze stosujemy się do zasad gospodarza miejsca i nie dotykamy tego, czego nie wolno dotykać
- zawsze zabieramy ze sobą wszystkie swoje śmieci
Udanych wypraw!
Artykuł powstał w ramach kampanii „Dolny Śląsk. Czas dla rodziny”, we współpracy reklamowej z Urzędem Marszałkowskim Województwa Dolnośląskiego. Zobacz także inne wpisy – propozycje nieoczywistych wycieczek dla całej rodziny na Dolnym Śląsku:
