Jedlina-Zdrój. Co zobaczyć? Jak spędzić rodzinnie czas w kameralnym uzdrowisku?

Po kilku latach znów odwiedziłam Jedlinę-Zdrój na dłużej. Kolejny raz stwierdzam, że to świetne, ale wciąż dość nieoczywiste miejsce na dłuższy urlop. Miasteczko ma sporo do zaoferowania dla osób praktycznie w każdym wieku, a poza tym jest genialną bazą wypadowa do poznawania tej części Dolnego Śląska.

Od trzech lat mamy do Jedliny-Zdrój bezpośrednie połączenie kolejowe z Wrocławia. To dzięki przywróconej po 30 latach, historycznej i bardzo malowniczej trasie kolejowej ze Świdnicy przez Zagórze Śląskie – dawnej Weistritzthalbahn (Kolej Bystrzycka). W ciągu półtorej godziny dotrzemy ze stolicy Dolnego Śląska do stacji Jedlina-Zdrój Centrum. Wysiądziemy wprost na Promenadzie Słonecznej z widokiem na Góry Wałbrzyskie.

W tym wpisie zapraszam Cię na spacer przez Jedlinę-Zdrój, garść opowieści i przegląd miejsc wartych uwagi. Zaczerpniemy nieco z historii uzdrowiska, poznamy ważne dla jej rozwoju postacie i to, co oferuje to malownicze miasteczko dzisiaj.

Jedlina-Zdrój dla rodzin z dziećmi i miłośników przyrody

Położona w dolinie Bystrzycy, między Górami Wałbrzyskimi i Górami Sowimi, otoczona zielonymi wzgórzami miejscowość ma łagodny, górski klimat i dużo słońca. Wysiadając ze stacji kolejowej, usytuowanej nieco na zboczu, mamy przed sobą widok na kompleks sportowy Active Jedlina, a nieco dalej, po drugiej stronie ulicy startują szlaki w kierunku Borowej i Jałowca, o których w dalszej części wpisu.

Active Jedlina i Restauracja 381

Active Jedlina to niedawno utworzony teren rekreacyjny – jest letni basen, boiska sportowe, tężnia solankowa i ścieżki spacerowe przy niewielkim zbiorniku retencyjnym, plac zabaw, boiska sportowe, skate park, a zimą lodowisko. Mieści się tutaj także Restauracja 381 – dobre zupy, pyszne żeberka, makarony, desery i kawa z Sowiogórskiej Palarni Kawy. Bardzo polecam!

Ptaki w Parku Północnym i Park Aktywności Czarodziejska Góra

Jeśli ze stacji kolejowej Jedlina-Zdrój Centrum skierujecie się w prawo, ścieżka pod górkę, ze schodkami, poprowadzi Was przez piękny, stary bukowy las – a właściwie, to jedliński Park Północny. Dzięki stowarzyszeniu „Jedlińska Werwa” w parku powieszono 50 budek lęgowych dla ptaków, a w planie jest kolejne 50. Projekt skrzynek powstał przy współpracy z miłośnikiem ptaków Krzysztofem Żarkowskim, a członkowie stowarzyszenia wspierani przez strażaków z OSP zawiesili domki na drzewach w parku. Maj jest tutaj cudowny! Bardzo kibicuję takim inicjatywom i trzymam kciuki za kolejne. Byłoby wspaniale, gdyby powstała tutaj ścieżka przyrodnicza, z tablicami opisującymi napotkane gatunki flory i fauny. Miejsce ma ogromny potencjał przyrodniczy i edukacyjny,

Po chwili dojdziecie do terenów, na których mieści się Park Aktywności Czarodziejska Góra. To 5 tras parku linowego o różnych stopniach trudności – począwszy od maluchów, po trasę „extreme”, 2 tory saneczkowy, jak i wieżę wspinaczkową z trzema stopniami trudności. Jest punkt gastronomiczny, pawilon-czytelnia (dla pragnących wyciszenia po szaleństwach) i pięknie kwitnące wiosną rododendrony.

Kościół podniesiony z ruiny

Nieopodal Parku Aktywności dostrzeżemy 45-metrową wieżę dawnego kościoła ewangelickiego. Warto podejść i zwiedzić to miejsce. Na ogół zamknięte, ale po kontakcie telefonicznym można bez problemów wejść do środka, w tym i na wieżę (w razie czego służę namiarami – daj znać w komentarzu).

Budowla powstała w połowie XIX wieku, a znaczącego finansowego wsparcia w postaci 5000 talarów w złocie udzielił Carl Krister, ówczesny właściciel uzdrowiska i pałacu Jedlinka. Jeszcze wrócimy do tej ciekawej postaci, jednego z najbogatszych przemysłowców regionu, zwanego dzisiaj „śląskim Rockefellerem”.

Kościół zbudowano w stylu tzw. architektury berlińskiej, inspirowanej włoskim romanizmem, której wnętrze miało nawiązywać do starochrześcijańskich bazylik. Po II wojnie światowej nastąpił spadek liczby ewangelików w Jedlinie-Zdroju, ale ostatnie nabożeństwo odbyło się w 1976 roku. Wówczas cenniejsze elementy wyposażenia przeniesiono do innych kościołów. Sam budynek przez wiele lat pozostawał opuszczony i stopniowo niszczał. Dopiero w 2001 roku Kościół Ewangelicko-Augsburski w RP przekazał świątynię w darowiźnie rzymskokatolickiej parafii Trójcy Świętej w Jedlinie-Zdroju. Już w tym samym roku rozpoczęto pierwsze prace zabezpieczające i remontowe.

Odbudowa była procesem wieloletnim i kosztownym. Na wystawie zdjęć i archiwalnych grafik, która prezentowana jest w kościele, można przyjrzeć się szczegółom tych wieloletnich prac. Ich zwieńczeniem było udostępnienie wejścia na kościelną wieżę. Prace nie są jeszcze zakończone, w planie jest jeszcze modernizacja posadzek oraz prace konserwatorsko-malarskie we wnętrzu. W kościele odbywają sie koncerty, pełni on także funkcję sakralną.

Z kościoła kierujemy się w dół, do historycznego centrum uzdrowiska.

Jedlina-Zdrój odzyskała swój uzdrowiskowy charakter

Człon „Zdrój” w nazwie miasta przypomina o jego 300-letniej tradycjach uzdrowiskowych. Przez dziesięciolecia miejscowość przyciągała kuracjuszy z całego Śląska, a jej wizytówką był reprezentacyjny Dom Zdrojowy.

Po II wojnie światowej rozwój górnictwa w rejonie Wałbrzycha doprowadził do osłabienia znaczenia lokalnych źródeł mineralnych. W efekcie Jedlina-Zdrój, mimo zachowanego statusu uzdrowiska i historycznej nazwy, przez długi czas pozostawała bardziej miejscowością turystyczną niż sanatoryjną. Dopiero w ostatnich latach zaczęto podejmować działania zmierzające do przywrócenia jej dawnego uzdrowiskowego charakteru.

Dom Zdrojowy

Można pokusić się o stwierdzenie, że to właśnie w tym roku, wiosną 2026, Jedlina-Zdrój odzyskała swój uzdrowiskowy charakter. Zabytkowy Dom Zdrojowy odremontowano i udostępniono nowoczesną bazę zabiegową. Obiekt należy do kompleksu Uzdrowisko Szczawno-Jedlina i oferuje zabiegi z zakresu fizykoterapii, kinezyterapii, inhalacje, krioterapię i światłolecznictwo, masaże, no i oczywiście wodolecznictwo i balneoterapię. Zabiegi są dostępne dla wszystkich i mają konkurencyjne ceny.

Miałam okazję zajrzeć do Domu Zdrojowego. Baza zabiegowa mieści się w przyziemiu, gabinety są nowoczesne, a w jednym z nich zauważyłam na ścianie piękne stare kafelki, pozostałości z minionej epoki. W planie jest jeszcze zakończenie remontu górnych kondygnacji, na których będą pokoje dla kuracjuszy oraz remont elewacji.

Kuracje pitne i kąpiele lecznicze to tradycyjne zabiegi uzdrowiskowe. W przeszłości bardzo popularny był jeszcze jeden zabieg, którego dziś już niestety nie znajdziemy w ofercie. Były to kuracje mleczne, przyciągające gości z całego Śląska. To najbardziej niezwykły zabieg dawnej Jedliny, który prowadzono tutaj od XIX wieku. Kuracje mlekiem owczym i kozim były specjalnością Bad Charlottenbrunn. Do uzdrowiska sprowadzono nawet szwajcarskiego specjalistę – Mansera z Appenzell.

Dom Zdrojowy ma szansę znów stać się wizytówką uzdrowiska. Siedząca na ławeczce przy fontannie hrabina Charlotta von Seher-Thoss na pewno będzie miała powód do radości. Charlotta, od imienia której pochodzi dawna nazwa miasteczka – Charlottenbrunn, to „matka chrzestna” uzdrowiska. Jeszcze wrócimy do tej postaci, a nawet zwiedzimy jej rezydencję.

Pijalnia wód mineralnych

Na przeciwko Domu Zdrojowego stoi niewielki pawilon, w którym możemy skosztować wód mineralnych oraz zasięgnąć informacji turystycznej. Mamy tutaj wodę ,,Charlotta” z Jedliny- Zdroju, a także wody ze Szczawna-Zdroju: „Dąbrówkę”, „Młynarza” i „Mieszko”. Stąd ruszamy w stronę Parku Zdrojowego, a właściwie do jego najnowszej części – zrewitalizowanego „Parku Północnego”.

Jedlina-Zdrój: Park Zdrojowy czyli Park Północny w nowej odsłonie

To przez lata zapomniane miejsce po gruntownej modernizacji stało się główną strefą spacerową dla turystów i kuracjuszy. W jego centralnej części znajduje się multimedialna fontanna, wokół niej zadbane kwiaty i krzewy, ławeczki, teren zielony z lustrzanymi instalacjami i ścieżki spacerowe wkomponowane w las. Teraz tutaj odbywają się koncerty, pikniki i lokalne wydarzenia.

Pamięci Carla Beinerta

Z parku wychodzę przy pięknym, starym budynku poczty (nadal jest tam poczta) i zabytkowej strażnicy i ruszam na tzw. „Jedlińskie Serpentyny” – kręta droga wyłożona kostką brukową prowadzi do źródła Charlotty, gdzie uzupełniam zapasy do butelki i ruszam na krótki spacer do obelisku na cześć Carla Beinerta.

Ta część miasteczka to Park Południowy. Carl Beinert był zasłużonym dla dawnego Bad Charlottenbrunn naukowcem – biologiem, geologiem i aptekarzem. W 1849 roku założył Park Karlshaim, czyli dzisiejszy Park Południowy. Sprowadził tu rzadkie gatunki drzew i krzewów, zbudował platformy widokowe, rzeźby plenerowe, od 1850 roku pełniąc funkcję inspektora uzdrowiska.

Ale historia uzdrowiska zaczyna się od innej postaci, a mianowicie wspomnianej już wcześniej baronowej Charlotty von Seher-Thoss, w odwiedziny do której się teraz udamy.

Pałac w Jedlince – tutaj wszystko się zaczęło

Właściwie cały wpis i wizytę w Jedlinie-Zdroju powinnam zacząć od Jedlinki, bo to tutaj zaczyna się historia uzdrowiska. To wieś Jedlinka była pierwsza, choć dziś to ona jest przysiółkiem Jedliny-Zdroju. Osada Tannhausen, czyli dzisiejsza Jedlinka, należała niegdyś do dóbr związanych z zamkiem Grodno i księciem świdnicko-jaworskim Bolkiem I Surowym. Pierwsze zapisy źródłowe pojawiają się na przełomie XIII i XIV wieku.

Osadę zamieszkiwali drwale, rzemieślnicy i tkacze, a w kolejnych wiekach rozwijało się tu także górnictwo. W drugiej połowie XVII wieku zaczęto zwracać uwagę na występujące tu źródła mineralne. Właściciel części gruntów, Kaspar Schäl, wykonał pierwsze ujęcie wody i zbudował przy nim altanę oraz gospodę dla przyjezdnych. Był to właściwie początek przyszłego uzdrowiska.

Bad Charlottenbrunn, Carl Krister i Todt

W 1721 roku majątek przejął austriacki marszałek polny Johann Christoph von Seherr-Thoss. Dwa lata później jego żona baronowa Charlotta Maximiliana z domu von Pückler odkupiła teren ze źródłem mineralnym i rozpoczęła organizację uzdrowiska. Od jej imienia powstała nazwa Charlottenbrunn („Źródło Charlotty”).

Kolejnym przełomowym momentem był rok 1861, gdy majątek kupił Carl Krister, twórca potęgi wałbrzyskiej porcelany. Krister przebudował rezydencję w stylu klasycystycznym, odnowił majątek, założył browar oraz wspierał rozwój uzdrowiska. Ufundował również obiekty zdrojowe i kościół ewangelicki. Dzięki jego inwestycjom Jedlinka przeżywała okres rozkwitu gospodarczego.

Ostatnimi przedwojennymi właścicielami była rodzina Böhmów. W 1889 roku pałac kupił Gustaw Adolf Böhm, który modernizował majątek i rozwijał jego zaplecze gospodarcze. Podczas II wojny światowej jego córka, Erika Böhm, zmuszona była przekazać pałac organizacji NSV. Wkrótce obiekt przejęła Organizacja Todt, która utworzyła tu sztab budowy kompleksu Riese. Obiekt funkcjonował pod kryptonimem „Villa Erika” i stał się jednym z ważnych punktów zaplecza niemieckich prac budowlanych w Górach Sowich.

Nieco więcej o pałacu pisałam kilka lat temu tutaj (klik).

Pałac Jedlinka i jego atrakcje

Po 1945 roku pałac był wykorzystywany m.in. jako dom dziecka, ośrodek kolonijny i gospodarstwo rolne, co doprowadziło do jego stopniowej degradacji. W 2004 roku został kupiony przez prywatnych inwestorów, którzy rozpoczęli jego renowację. Obecnie jest w rękach Fundacji „Pałac Jedlinka”. Można go zwiedzać z przewodnikiem w każdy weekend. W budynkach dawnego folwarku działa hostel i Browar Jedlinka, a także hotel Jedlinka Resort.

Uwagę zwraca stojący na dziedzińcu czerwony samolot – replika trójpłatowca Fokker Dr.I. Sam Manfred von Richthofen, czyli Czerwony Baron, nie był jednak związany z Jedlinką ani pałacem. Samolot stoi tam głównie jako atrakcja historyczna.

W 2017 roku przy pałacu zbudowano pełnowymiarową replikę dwóch wagonów – konferencyjnego i artyleryjskiego, tworzących dzisiaj kolejną atrakcję historyczną – „Pociąg Amerika”. Pociąg ten był mobilną kwaterą Adolfa Hitlera – specjalnie zaprojektowanym centrum dowodzenia. Niektórzy historycy przypuszczają, że gdyby kompleks Riese został ukończony jako główna kwatera Hitlera, pociąg „Amerika” regularnie docierałby w ten rejon. Dodatkowo okolicę przebiegały strategiczne linie kolejowe, a niedaleko znajdują się tajemnicze tunele kolejowe pod Małym Wołowcem i Sajdakiem. To właśnie dlatego właściciele Jedlinki uznali to miejsce za naturalne dla rekonstrukcji pociągu.

Jedlina-Zdrój – gdzie na szlaki w Góry Wałbrzyskie? Tunele i miejsca widokowe

Gdzie ruszyć w góry? Najpopularniejszym szlakiem i odwiedzanym miejscem jest oczywiście Borowa ze swoją wieżą widokową. Warta wycieczki jest platforma widokowa na Jałowcu. Przyjemnie można się przejść, choć – jak to w Górach Wałbrzyskich – dość mocno pod górkę, do punktu widokowego pod Dłużcem i na Mały Wołowiec.

Po drodze miniemy wloty do tunelu pod Małym Wołowcem. To ponad 1.5-kilometrowy tunel kolejowy, którego jedna nitka wciąż jest czynna. To ważny element malowniczej trasy kolejowej Wałbrzych-Kłodzko. Jeszcze do niedawna był najdłuższym tunelem kolejowym na obecnych ziemiach polskich.

Druga, nieczynna nitka, przyciąga turystów i rowerzystów, którzy żądni wrażeń przemierzają ciemny tunel by przedostać się do wałbrzyskiej dzielnicy Podgórze. Trzeba jednak pamiętać, że w tunelu pod Małym Wołowcem (ani też pod Sajdakiem) nie ma wytyczonej oficjalnej ścieżki, szlaku turystycznego czy trasy rowerowej. Wchodzisz na własne ryzyko – w tunelu nie ma zasięgu, można zasłabnąć, czy po prostu źle się poczuć. Teren ten należy do PKP i nie jest udostępniony dla turystyki.

Więcej o okolicznych szlakach pisałam kilka lat temu tutaj (klik)

Warto na koniec wspomnieć też o gęstej sieci single trucków, która stanowi dużą atrakcję dla miłośników kolarstwa górskiego i jazdy terenowej.

Gdzie nocować i gdzie zjeść w Jedlinie-Zdroju?

Na nocleg mogę polecić:

• Hotel Jedlinka Resort przy Pałacu Jedlinka. 3* hotel z ładnymi pokojami, w otoczeniu zieleni, spod którego startują szlaki turystyczne. Dobre śniadania. W sąsiedztwie Browar Jedlinka i sympatyczne alpaki

• Dom Gościnny Biegun, położony na uboczu, dla osób zmotoryzowanych, które lubią być „pośrodku niczego”, a właściwie pośrodku wspaniałych krajobrazów, ścieżek wędrówkowych, a także dla miłośników jazdy konnej. Duży teren ogrodu ze stawem, możliwość zamówienia śniadania. Pokoje skromne, ale schludne.

• Hotel Charlotta w centrum uzdrowiska. Miałam okazję nocować tam kilka lat temu i bardzo mi się spodobał. Smaczne śniadania i bezpośrednie sąsiedztwo parku zdrojowego.

Gdzie zjeść:

• Restauracja 381 przy kompleksie Active Jedlina. Blisko stacji kolejowej Jedlina-Zdrój Centrum i drogi wojewódzkiej 381. Dobre zupy, żeberka, desery, kawa z lokalnej palarni.
• Gospoda PRL nieco oddalony od centrum dom, wnętrza i menu z czasów PRL-u, mnóstwo sentymentalnych mebli i bibelotów. W menu królują kotlety schabowe. Ostrzegam – porcje są bardzo duże, rozważcie zamówienie jednego kotleta na dwie osoby.

• Browar Jedlinka przy pałacu Jedlinka oferuje dobre burgery, pizzę i desery.
• Kawiarnia Charlottka w centrum uzdrowiska oferuje pyszne domowe ciasta.
• Restauracja Industrialna na pl. Zdrojowym – to polecenie przewijało się w wiadomościach od moich obserwatorów na Instagramie

Artykuł powstał we współpracy reklamowej z Centrum Kultury w Jedlinie-Zdroju.