Bernina Express - jak zaplanować podróż słynnym panoramicznym pociągiem ze Szwajcarii do Włoch?

Bernina Express to najsłynniejszy panoramiczny pociąg w Alpach, pokonujący jedną z najpiękniejszych tras kolejowych świata. Łączy północne, wysokogórskie obszary Gryzonii (Szwajcaria) ze słonecznym regionem doliny Tirano (Włochy). Fragmenty Albula i Bernina zostały wpisane na listę UNESCO jako „Rhaetian Railway in the Albula / Bernina Landscapes”.

Glacier Express czyli Ekspres Lodowcowy, panoramiczny pociąg w Szwajcarii — *Wsiadam w* *Bernina Express na stacji kolejowej w Chur*

Podróż z Chur do Tirano to przejazd z wysokości około 585 m n.p.m. do 2253 m n.p.m. na przełęczy Bernina, a następnie zjazd do włoskiego Tirano na 429 m n.p.m. – historyczną trasą kolejową powstałą ponad sto lat temu. To marzenie wielu turystów – także i moje!

Podróż Bernina Expressem była końcowym odcinkiem mojej tygodniowej wycieczki przez Szwajcarię do Włoch – z Zurichu do Bergamo. Zwiedzałam miejscowości, wędrowałam alpejskimi szlakami, a całą tę podróż opisałam tutaj w formie krótkiego planu podróży przez Szwajcarię.

Plan podróży przez Szwjcarię — *Moja kolejowa podróż przez Szwajcarię*

Bernina Express – marzenie wszystkich miłośników Alp i historia niezwykłej kolei

Historia trasy, którą dziś pokonuje Bernina Express z Chur do Tirano, to opowieść o jednym z najśmielszych przedsięwzięć inżynieryjnych początku XX wieku. Co ciekawe, sama trasa powstała z połączenia dwóch niezależnie budowanych linii kolejowych. Pierwszą z nich była Linia Albula z Chur z St. Moritz (1898–1904). To pierwszy odcinek obecnej trasy Bernina Express. Prowadzi z Chur przez Thusis, Filisur i Samedan do St. Moritz. Celem było połączenie odizolowanych dolin kantonu Gryzonia, jak również rozwój turystyki w kurorcie St. Moritz.

Bernina Express czyli kolejowa podróż marzeń — *Bernina Express na Przełęczy Bernina*

Budowa była ogromnym wyzwaniem. Inżynierowie musieli pokonać strome zbocza Alp bez stosowania kolei zębatej. Powstały wtedy słynne wiadukty Landwasser i Solis, spiralne tunele pozwalające łagodnie nabierać wysokości i tunel Albula o długości niemal 6 km.

W kolejnych latach (1906-1910) powstał drugi odcinek obecnej trasy, czyli Linia Bernina: St. Moritz – Tirano. Wyzwaniem okazała się budowa odcinka przez przełęcz Bernina. Całość finansowali głównie inwestorzy związani z elektrowniami wodnymi w dolinie Poschiavo. Największe trudności stanowiły lawiny śnieżne, czy bardzo krótkie sezony budowlane.

W odróżnieniu od powstałej nieco później trasy Ekspresu Lodowcowego – Glacier Express, cała linia pokonuje ogromne różnice wysokości wyłącznie dzięki przyczepności kół do szyn – nie zastosowano tutaj wspomagania w postaci szyny zębatej. Na trasie mamy 196 mostów i wiaduktów, 55 tuneli i nachylenia dochodzące do 7%, jedne z największych na świecie dla kolei adhezyjnej. Najbardziej znany obiekt to Brusio Spiral Viaduct – kamienny wiadukt w kształcie pętli, dzięki któremu pociąg traci wysokość przed Tirano.

Linia Bernina została ukończona w całości w 1910 roku, a regularne połączenie St. Moritz–Tirano uroczyście uruchomiono w 1912 r. Początkowo służyła mieszkańcom i obsłudze elektrowni, ale szybko odkryto jej potencjał turystyczny. Już w latach 70. XX wieku uruchomiono specjalny pociąg panoramiczny Bernina Express.

Trasa Bernina Express – najciekawsze miejsca z Chur do Tirano i… z której strony patrzeć przez okno?

Wyjeżdżając z Chur, najstarszego miasta w Szwajcarii, po drodze mijamy:

Thusis – Filisur (przez Tiefencastel, Bergün): wjazd na słynną linę Albula: serpentyny, pętle i charakterystyczne kamienne wiadukty. Bergün / Preda to miejsce, z którego widać trasę wspinającą się wijącymi spiralami. Landwasser Viaduct – ikoniczny wiadukt z łukami, z którego często robi się „pocztówkowe” zdjęcia pociągu w czerwieni. Najlepsze widoki na spirale Bergün–Preda zwykle po lewej stronie – ale pociąg często „kręci się”, więc warto wstawać i przechodzić między wagonami.

Albula Tunnel – St. Moritz / Pontresina przejazd przez tunel Albula, krajobraz alpejski z łąkami, skalnymi turniami i widokami na Engadynę. Po wyjeździe pojawia się stacja kurortowa (St. Moritz / Pontresina)
Pontresina – Morteratsch – Diavolezza – Ospizio / Bernina Pass (Lago Bianco) – najlepsze widoki przez okna po prawej stronie pociągu. Widać lodowce (m.in. Morteratsch / Piz Palü w tle), stację typu Diavolezza i tu docieramy do najwyższego punktu linii, czyli Ospizio Bernina / Bernina Pass (ok. 2 250 m n.p.m.). Patrzymy na jeziora polodowcowe – Lago Bianco (białe, alpejskie jezioro).

Plan wyjazdu do Szwajcarii Bernina Express

Ospizio Bernina – Alp Grüm – Cavaglia – po pokonaniu przełęczy następuje widokowy spadek: Alp Grüm to fantastyczny punkt widokowy nad doliną Val Poschiavo i jeziorem Poschiavo (widok na jezioro przez okna z lewej strony).

Miralago – Brusio (Brusio Spiral Viaduct) – Campocologno – Tirano. Przed nami jedno z najczęściej fotografowanych ujęć: Brusio Spiral Viaduct, czyli kamienny, spiralny wiadukt, na którym pociąg wykonuje pełne 360° zakrętu by ograniczyć spadek toru. Najlepiej patrzeć przez okna z prawej strony.
Wjazd do Włoch: stacja Campocologno przy granicy, a potem Tirano i koniec alpejskiej przygody.

Bernina Express – co trzeba wiedzieć? – bilety, rezerwacje, ceny

Panoramiczne wagony: panoramiczny pociąg Bernina Express. ma przeszklone ściany i częściowo dach. Okna w wagonach nie otwierają się – jedynie te na korytarzu. Warto wiedzieć, że na tej trasie kursują też „zwykłe” regionalne składy RhB. Nie mają panoramicznych okien, ale za to takie, które się otwierają. Bilety są tańsze i nie ma rezerwacji miejsc.

W panoramicznych pociągach rezerwacja miejsc jest obowiązkowa i wiąże się z opłatą. Jadąc z Chur do Tirano warto wybrać miejsce po prawej stronie składu. Ale i tak wciąż będziesz chodzić po pociągu 😉
Ceny: bilet Chur-Tirano kosztuje kilkadziesiąt franków (w zależności od klasy i terminu), a z kartami zniżkowymi (Swiss Travel Pass, Half Fare Card) można obniżyć koszty. Polecam szczególnie Half Fare Card, która daje 50% zniżki na wszelkie środki transportu, także na kolejki i wyciągi. Czasem bardziej opłaca się to, niż Swiss Travel Card. Szczególnie, jeśli nie będziesz podróżować codziennie, tylko robić przerwy na zwiedzanie czy wędrówki górskie.

Pociąg kursuje codziennie przez cały rok, latem częściej, zimą rzadziej. Odległość ok. 140 km pokonujemy w 4,5 godziny. To ekspres tylko z nazwy.
Wejdź na stronę szwajcarskich kolei sbb.ch – tam sprawdzisz rozkłady, ceny i kupisz bilety. Warto zainstalować też ich aplikację na telefon. Bezpośredniego zakupu dokonasz na stronie Raethische Bahn (RhB).

Pociągi oznaczone w rozkładzie czerwonym symbolem PE to właśnie panoramiczny Bernina Express. Jeśli myślimy o karcie Half Fare Card, musimy wykupić ją zanim kupimy jakiekolwiek bilety na połączenia. Karta zostanie dodana do naszego konta użytkownika i zniżki będą naliczać się automatycznie.

A gdybym jechała jeszcze raz…

… rozłożyłabym podróż na dwa etapy. Pierwszy odcinek z Chur na przełęcz Diavolezza pokonałabym zwykłym pociągiem. W rejonie Diavolezzy zatrzymałabym się na dwie noce i cały jeden dzień poświęciła na wędrówkę po okolicznych szlakach. Kolejnego dnia, już pociągiem panoramicznym, pojechałabym do Tirano.

Można też pomyśleć o krótkich przystankach po drodze. Jeśli wybierzemy zwykły pociąg regionalny, możemy dopasować połączenia tak, by wysiąść np. w St. Moritz. Tu trochę pozwiedzać i za 1-2 godziny ruszyć kolejnym pociągiem dalej.

Gdzie nocować? – planowanie podróży Bernina Expressem

W przeddzień podróży Bernina Expressem zatrzymałam się w Chur – najstarszym, bardzo klimatycznym miasteczku w Szwajcarii. Stare miasto pełne jest wąskich uliczek, kolorowych kamienic i średniowiecznych zaułków. Zatrzymuję się w kameralnym pensjonacie na starym mieście. Ma dobre śniadania, taras i piękne stare wnętrza.

Gdzie nocować w Szwajcarii plan wyjazdu — *Gdzie nocować w Chur? Sprawdź ten pensjonat*

Z kolei po dotarciu do Tirano, pojechałam autobusem i pociągiem włoskich linii (duuużo tańsze niż szwajcarskie) do Varenny nad Jeziorem Como. Zatrzymałam się w cudnym apartamencie z widokiem na jezioro i w niewielkiej odległości od dworca kolejowego. Stąd później pojechałam pociągiem do Bergamo, na mój powrotny samolot do Wrocławia.